Bijdrage aan de wetenschap
Isaac Newton legde in de Principia (1687) de grondslag voor de klassieke mechanica: drie bewegingswetten en de wet van de zwaartekracht, die met wiskundige precisie beschrijven hoe elk object in het universum beweegt. Zijn wetten waren niet alleen empirisch succesvol, ze suggereerden een radicaal nieuw wereldbeeld: gegeven de positie en snelheid van elk deeltje op een moment, ligt de hele toekomst — en het hele verleden — in principe vast. Dit beeld, later scherp geformuleerd door Laplace, werd het fundament van het klassieke, mechanistische determinisme dat tot de twintigste eeuw dominant bleef.
If I have seen further, it is by standing on the shoulders of giants. — Isaac Newton
Waar het Radicaal Continuüm aansluit
Newton is de historische bron van het determinisme dat het Radicaal Continuüm herwaardeert. Zijn wetten toonden voor het eerst dat een volledig bepaald universum niet alleen denkbaar, maar wiskundig werkbaar is. Het verschil met het Radicaal Continuüm zit in de rol van tijd: Newtons universum ontvouwt zich stap voor stap langs een absolute tijdas, van bepaalde begintoestand naar bepaalde toekomst. Het Radicaal Continuüm laat die absolute tijdas los — het geheel is niet bepaald omdat het zich volgens wetten voortbeweegt, maar omdat het als tijdloze structuur al compleet is.
Waar het Radicaal Continuüm verder gaat
Newtons determinisme werd in de twintigste eeuw ondermijnd door de kwantummechanica, die toeval leek te introduceren op fundamenteel niveau. Het Radicaal Continuüm herstelt Newtons intuïtie dat het universum volledig bepaald is, maar zonder terug te vallen op zijn absolute tijd en ruimte — het determinisme wordt gedragen door een tijdloze processtructuur, niet door een klok die overal gelijk tikt.
Newton
Gegeven een begintoestand ligt de hele toekomst vast, volgens vaste wetten. Tijd is absoluut en universeel. Het universum ontvouwt zich stap voor stap langs die tijdas.Radicaal Continuüm
Het universum is tijdloos volledig bepaald — niet omdat het zich langs een tijdas ontvouwt, maar omdat het als geheel al compleet is. Tijd is de ervaring van de embedded waarnemer, geen universeel gegeven.Betekenis voor het onderzoeksprogramma
Newton is het onvermijdelijke startpunt van elk gesprek over determinisme in de natuurkunde. Het Radicaal Continuüm presenteert zich niet als breuk met Newton, maar als de volgende stap: hetzelfde vertrouwen in een volledig bepaald universum, bevrijd van de absolute tijd die Newton er nog aan vastknoopte.
← Terug naar alle wetenschappers