Stuart Kauffman —
orde ontstaat vanzelf, niet alleen door selectie

Bijdrage aan de wetenschap

Stuart Kauffman is theoretisch bioloog en een van de grondleggers van de complexiteitswetenschap, verbonden aan het Santa Fe Institute. Met behulp van Booleaanse netwerkmodellen liet hij zien dat willekeurig gekoppelde netwerken van genen of andere elementen spontaan overgaan in stabiele, geordende patronen — orde die niet het resultaat is van selectie, maar van de wiskundige eigenschappen van het netwerk zelf. In At Home in the Universe (1995) betoogde hij dat het leven en de complexiteit die we om ons heen zien voor een belangrijk deel voortkomen uit zulke zelforganisatie, met natuurlijke selectie als aanvullende, verfijnende kracht in plaats van de enige bron van orde.

Waar het Radicaal Continuüm aansluit

Kauffmans 'orde voor niets' is een directe wetenschappelijke tegenhanger van het idee dat orde en complexiteit toevallige, onwaarschijnlijke uitzonderingen zijn die alleen door selectie tegen entropie in stand worden gehouden. Het Radicaal Continuüm trekt deze logica door: orde is niet de uitzondering die verklaard moet worden, maar de standaardtoestand van een tijdloze processtructuur. Wat Kauffman toont voor genetische netwerken — dat structuur inherent is aan het systeem, niet iets dat van buitenaf tegen de stroom in wordt opgelegd — geldt volgens het Radicaal Continuüm voor het universum als geheel.

Waar het Radicaal Continuüm verder gaat

Kauffman plaatst zelforganisatie nog steeds binnen een proces dat zich in de tijd ontvouwt: netwerken 'vinden' hun geordende toestand na verloop van stappen. Het Radicaal Continuüm plaatst dezelfde orde tijdloos: de geordende toestand is niet iets waar het systeem naartoe beweegt, maar wat het systeem, als tijdloze structuur, al is — de 'beweging ernaartoe' is de manier waarop dat voor een embedded waarnemer verschijnt.

Betekenis voor het onderzoeksprogramma

Kauffman levert, samen met Prigogine, het complexiteitstheoretische fundament onder de RC-claim dat orde primair is en toeval afgeleid. Zijn werk verbindt de abstracte filosofische stelling van het Radicaal Continuüm met concrete, wiskundig modelleerbare systemen.